Khi dân số thế giới tiến gần đến mốc tám tỷ người, rõ ràng là chúng ta đang tác động đến hành tinh theo những cách chưa từng có.

Con người đã tạo ra những thay đổi mạnh mẽ đối với các hệ thống của Trái đất, từ khí hậu đến địa chất, nhiều người cho rằng chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên Anthropocene.

Để hiểu rõ hơn những thách thức của kỷ nguyên tác động sâu rộng của con người lên hành tinh này, Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) đã đưa ra một báo cáo lớn về việc sử dụng đất và biến đổi khí hậu.

Theo IPCC, tình hình có vẻ nghiêm trọng hơn trong năm. Dưới đây là một số thông tin chi tiết quan trọng nằm trong hơn 1.400 trang của báo cáo này.



Thay đổi việc sử dụng đất trên toàn cầu

Quy mô sử dụng đất và mất đa dạng sinh học chưa từng có trong lịch sử loài người.

Theo báo cáo, khoảng 2/3 diện tích đất không có băng trên thế giới hiện được dành cho con người sử dụng. Các hệ sinh thái, cả có rừng và không có rừng, chỉ chiếm khoảng 16% diện tích đất ngày nay. Một phần nguyên nhân khiến nguồn cung cấp môi trường sống tự nhiên ngày càng cạn kiệt là do hoạt động nông nghiệp trên khắp thế giới gia tăng nhanh chóng.

Kể từ buổi bình minh của thế kỷ 20, việc sử dụng đất trên toàn cầu đã thay đổi đáng kể:

Không chỉ thay đổi việc sử dụng đất mà bản thân việc canh tác cũng vậy. Ở nhiều nơi trên thế giới, sản lượng tăng chủ yếu sẽ đến từ đất nông nghiệp hiện có. Ví dụ: sản lượng lúa mì được dự báo sẽ tăng 11% vào năm 2026, mặc dù diện tích trồng chỉ tăng 1,8%. Sản xuất lúa gạo cũng có xu hướng tương tự, với 93% mức tăng dự kiến ​​đến từ sản lượng tăng hơn là do mở rộng diện tích. Trong một số trường hợp, các phương thức thâm canh có thể làm thoái hóa đất nhanh hơn 100 lần so với thời gian đất mới hình thành, khiến nền địa chất có thể bị nhão.

Một trong những thay đổi mạnh mẽ nhất được nêu bật trong báo cáo là việc sử dụng phân bón có chứa nitơ đã tăng gần 8 lần kể từ đầu những năm 1960. Những loại phân bón này đang có những tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái dưới nước, trong một số trường hợp tạo ra những “vùng chết” như ở Vịnh Mexico.

Ngoài những tác động tiêu cực được nêu ở trên, hành động đơn giản này cũng chiếm một phần ba lượng khí nhà kính toàn cầu của chúng ta.



Mọi thứ đang nóng lên

Nửa thập kỷ qua có thể sẽ trở thành khoảng thời gian 5 năm ấm áp nhất trong lịch sử được ghi nhận, cho thấy tốc độ nhanh chóng của biến đổi khí hậu. Trên quy mô toàn cầu, ngay cả một sự gia tăng nhiệt độ nhỏ cũng có thể có tác động lớn đến khí hậu và hệ sinh thái của chúng ta.

Ví dụ: không khí có thể giữ thêm khoảng 7% độ ẩm cho mỗi lần tăng 1ºC, dẫn đến gia tăng các hiện tượng mưa cực lớn. Những sự kiện này có thể gây ra lở đất, làm tăng tốc độ xói mòn đất và phá hoại mùa màng – chỉ là một ví dụ về cách biến đổi khí hậu có thể gây ra phản ứng dây chuyền.

Đối với hàng tỷ người sống ở “vùng đất khô hạn”, biến đổi khí hậu đang tạo ra một kịch bản hoàn toàn khác:

“Các đợt nắng nóng được dự báo sẽ tăng về tần suất, cường độ và thời gian ở hầu hết các nơi trên thế giới và tần suất và cường độ hạn hán được dự báo sẽ tăng ở một số khu vực vốn đã bị hạn hán.” – Báo cáo của IPCC về Biến đổi khí hậu và Đất đai, 2019

Điều này đặc biệt đáng lo ngại vì 90% người dân ở các vùng khô hạn hoặc bán lục địa này sống ở các nền kinh tế đang phát triển vẫn phụ thuộc rất nhiều vào nông nghiệp.

Ngoài tình trạng khan hiếm nước, IPCC đã xác định một số loại khác, bao gồm xói mòn đất và suy thoái lớp băng vĩnh cửu. Trong tất cả bảy loại, nhiệt độ toàn cầu hiện tại của chúng ta đặt chúng ta vào vùng rủi ro từ trung bình đến cao. Những rủi ro này dự đoán các sự kiện có tác động xã hội lan rộng, chẳng hạn như “cú sốc lương thực” trong khu vực và hàng triệu người khác bị ảnh hưởng bởi cháy rừng.

Báo cáo IPCC này làm rõ một điều. Ngoài việc giải quyết lượng khí thải trong các thành phố và mạng lưới giao thông của chúng ta, chúng ta cần phải thay đổi đáng kể cách chúng ta sử dụng đất và suy nghĩ lại toàn bộ hệ thống nông nghiệp của chúng ta nếu muốn nghiêm túc về việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.



Lời Kết

Trái Đất đang thực sự nóng lên và nguyên nhân chính vẫn là các tác động của con người chúng ta. Biến đổi khí hậu đã và đang diễn ra hàng ngày, hơn lúc nào hết những hành động nhỏ như nói không với đồ nhựa sử dụng một lần, hay thay thế túi ni lông bằng túi vải v.v… cũng góp phần nào tác động đến cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Chúng tôi luôn lắng nghe và tiếp thu ý kiến bạn đọc để thay đổi tốt hơn. Đừng ngại ngần hãy liên hệ với chúng tôi và nói cho chúng tôi biết quan điểm của bạn, các bạn có thể gửi mail cho chúng tôi. Email: [email protected]

(Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Các quan điểm và ý kiến được trình bày trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của camhung.net)

Tác giả : Nguyễn Long | camhung.net 



 



Chia sẻ